آنتی‏ بیوتیک چیست؟

 

«آنتی‏بیوتیک» دارویی است که باکتری‏ها و سایر موجودات میکروسکوپی بیماری زا را از بین می‏برد. این داروها به بدن کمک می‏کنند تا به مقابله با بیماری‏ها بپردازد؛ از این رو از آنها برای درمان بسیاری از بیماری‏ها استفاده می‏شود.

واژه آنتی بیوتیک از «آنتی‏بیوسیز» گرفته شده است. آنتی به معنی «ضد» و بیوسیز به معنی «زیست» است. آنتی بیوتیک‏ها فقط انواع معینی از موجودات میکروسکوپی (مثل باکتری‏ها) را از بین می‏برند. در واقع آنتی‏بیوتیک‏ها مواد شیمیایی‏اند که از برخی موجودات ذره‏بینی مثل باکتری و کپک و یا برخی از گیاهان به دست می‏آیند.

عصر استفاده از آنتی‏بیوتیک از حدود سال 1928 میلادی با کشف نوعی «پنی‏سیلین» توسط  «سرالکساندر فلمینگ» آغاز شد. پنی‏سیلین در درمان ذات‏الریه سرفه التهاب گلو، کورک‏ها، زخم‏ها و غیره موثر است. «استرپتومایسین» نوع دیگری از آنتی‏بیوتیک است که برای درمان بیماری سل استفاده می‏شود.

انواع گوناگون آنتی‏بیوتیک‏ها از جمله «آمپی‏سیلین» «نتراسیکلین»، «کلرومایسین» و غیره برای بهبود و درمان بیماری‏های گوناگون مورد استفاده قرار می‏گیرند. امروزه بیش از 80 نوع آنتی‏بیوتیک شناخته شده وجود دارد. برخی از این داروها فقط  گونه‏های خاصی از موجودات ذره‏بینی را از بین می‏برند؛ در حالی که برخی دیگر طیف وسیعی از انواع مختلف باکتری‏ها را نابود می‏کنند.

دانشمندان هنوز به درستی از نحوه عملکرد آنتی‏بیوتیک‏ها بر ضد عوامل بیماری زا آگاه نیستند. برخی از محققین معتقدند که آنتی‏بیوتیک‏ها از رسیدن اکسیژن به میکرب‏های بیماری زا جلوگیری می‏کنند و در نتیجه موجب مرگ آنها می‏شوند. برخی دیگر می‏گویند آنتی‏بیوتیک‏ها مانع تغذیه میکرب‏ها از بدن می‏شوند؛ به این ترتیب میکرب‏ها در نتیجه فقدان مواد غذایی می‏میرند.

به هر حال آنتی‏بیوتیک‏ها به هر صورت که عمل  کنند، موجب از بین رفتن عوامل بیماری زا می‏شوند. هر ساله میلیون‏ها بیمار در سراسر جهان با استفاده از این داروها بهبود می‏یابند.

در سال 1930 میلادی 20 تا 85 درصد مرگ و میرها در آمریکا‏ ناشی از ابتلا به بیماری ذات‏الریه بود.

در سال 1960 میلادی این میزان به پنج درصد رسید. مرگ و میرهای ناشی از بیماری حصبه نیز از ده درصد به دو درصد کاهش پیدا کرد. آنتی‏بیوتیک‏ها برای درمان بیماری‏هایی مثل عفونت گلو، تب روماتیسمی و غیره نیز به کار می‏رود.

البته این داروها اثرات نامطلوبی نیز دارند. مثلاً ممکن است باعث ایجاد حساسیت شوند. در چنین حالتی، کهیر یا علایم دیگری در بدن ظاهر می‏شود. گاهی اوقات حساسیت و واکنش بدن نسبت به این داروها چنان شدید است که منجر به مرگ بیمار می‏شود. آنتی‏بیوتیک‏ها در برخی از افراد موجب بروز بیماری‏های دیگری می‏شوند.

شیمی‌درمانی

شیمی‌درمانی یکی از روش‌های درمان سرطان و یا تخفیف موقت آن با استفاده از برخی داروهای خاص است که در اصطلاح پزشکی به آنها شیمی درمانی گفته می‌شود. کار اصلی این داروهای خاص از بین بردن عضو بیمار بدون صدمه به بافتهای مجاور آن است.این نوع از درمان اثراتی هم بر روی سلول‌ها و بافت‌های بدن دارد. یکی از اثرات این درمان ریزش موهای بدن و خشک شدن پوست است.

شیمی درمانی یک شیوه رایج در معالجه بیماری‌هاست که سلول‌ها و بخصوص سلول‌های میکروارگانیسم‌ها و سلول‌های سرطانی را با استفاده از داروهای شیمیای و مواد شیمیایی از بین می‌برد. معنی شیمی درمانی تنها به داروهایی که برای درمان غدد سرطانی استفاده می‌شود محدود نمی‌شود بلکه آنتی بیوتیک‌ها را نیز در بر می‌گیرد.

اولین نوع مدرن ماده شیمی درمانی ارسفنامین بود که به پاول ارلیخ بر می‌گردد و همچنین ترکیبات آرسنیکی بود که در سال ۱۹۰۹ کشف شد و برای معالجه سیفیلس به کار برده شد. بعد از آن سولفانامیدها توسط دومگ و پنیسیلین توسط الکساندر فلمینگ کشف شد. دیگر کاربردهای عامل‌های شیمی درمانی سایتواستاتیکی(شامل مواردی که بعداً به توضیح انها خواهیم پرداخت) برای درمان بیماری‌هایی مانند سفت شدگی بافتها، رماتیسم و ورم مفاصل و بیماری‌هایی که به صورت خود به خودی در برابر معالجه‌ها مقاوم می‌شوند به کار برده شد.

ادامه نوشته